W minioną sobotę, 14 lutego, w Krakowie, miały miejsce wojewódzkie obchody 84. rocznicy przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Karpacki Oddział Straży Granicznej im. 1 Pułku Strzelców Podhalańskich, reprezentował Komendant Oddziału gen. bryg. SG Adam Jopek. Centralne uroczystości, których organizatorem był Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie oraz Małopolski Okręg Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, rozpoczęły się o godz. 12.00, na Placu Jana Matejki przed Grobem Nieznanego Żołnierza. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. przedstawiciele Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Urzędu Miasta Krakowa oraz reprezentanci formacji mundurowych. W programie wydarzenia znalazł się Apel Pamięci a kompania reprezentacyjna Wojska Polskiego oddała salwę honorową. Pod pomnikiem złożono wieńce i wiązanki kwiatów w hołdzie bohaterom.
Dalszy ciąg uroczystości miał miejsce w Muzeum Armii Krajowej, gdzie w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej odbył się koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej.
Świętokrzyskie, wojewódzkie uroczystości upamiętniające 84. rocznicę Armii Krajowej, miały miejsce przed pomnikiem Armii Krajowej na Skwerze im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. W wydarzeniu wzięli udział: wicewojewoda świętokrzyski, parlamentarzyści, przedstawiciele służb mundurowych oraz instytucji państwowych. Karpacki Oddział SG reprezentował zastępca Komendanta Placówki SG w Kielcach mjr SG Maciej Chwiałkowski.
O 84. rocznicy powołania Armii Krajowej pamiętali także funkcjonariusze Komendy i Placówek SG Karpackiego Oddziału SG oddając hołd wojennym bohaterom.
Pogranicznicy Komendy KaOSG dotarli m.in. na Przełęcz Przysłop w Paśmie Radziejowej Beskidu Sądeckiego, gdzie znajduje się pomnik partyzantów Armii Krajowej z oddziału „Wilk”, dowodzonego wówczas przez por. Krystiana Więckowskiego „Zawiszę”, upamiętniający pięciu partyzantów, którzy polegli w tym miejscu.
W miniony piątek, hołd poległym oddali funkcjonariusze Placówki SG w Krakowie. Znicz pamięci, zapłonął przed Pomnikiem Żołnierzy Polski Walczącej na Bulwarze Czerwińskim w Krakowie.
Przed kieleckim Pomnikiem Armii Krajowej na Skwerze im. Stefana Żeromskiego, symboliczny znicz zapalili pogranicznicy z Placówki SG w Kielcach.
Funkcjonariusze Placówki SG w Tarnowie, rocznicę powołania Armii Krajowej uczcili zapalając znicz pod Pomnikiem Ofiar Hitleryzmu, przy specjalnie wydzielonej kwaterze na cmentarzu komunalnym w Tarnowie – Mościcach, gdzie złożono szczątki 23 żołnierzy AK.
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej obchodzimy od 2025 roku.
***
14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski powołał Armię Krajową (AK). Zalążkiem do stworzenia AK stała się powołana w 1939 r. Służba Zwycięstwu Polski, przekształcona następnie w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ).
Armia Krajowa była ochotniczym wojskiem Polskiego Państwa Podziemnego. Wchodziła w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej. Jej strategicznym celem było przygotowanie i wywołanie ogólnopolskiego powstania. W czasie II wojny światowej Armia Krajowa była największym w Europie podziemnym wojskiem zorganizowanym do walki z okupantem niemieckim (i sowieckim). W 1944 r. jej liczebność sięgała ponad 350 tys. zaprzysiężonych żołnierzy, w tym ok. 10 tys. oficerów i ok. 35-40 tys. ochotników walczących w oddziałach leśnych. AK realizowała swe cele poprzez prowadzenie walki bieżącej i przygotowywanie powstania powszechnego. Walka bieżąca prowadzona była głównie przez akcje małego sabotażu, akcje sabotażowo-dywersyjne, bojowe i bitwy partyzanckie z siłami policyjnymi oraz regularnym wojskiem niemieckim. Specjalne miejsce w działalności bojowej AK zajmowały akcje odwetowe i represyjne w stosunku do SS i policji oraz zdrajców i prowokatorów. Do najbardziej znanych akcji przeprowadzonych przez AK należy m.in. akcja pod Arsenałem, zamach na Franza Kutscherę czy zamach na Wilhelma Koppe. Pod koniec 1943 roku Armia Krajowa odpowiedzialna była za przeprowadzenie akcji „Burza” oraz za przebieg Powstania Warszawskiego.
Historia Armii Krajowej jest także związana z historią patrona Karpackiego Oddziału SG w Nowym Sączu. We wrześniu 1944 roku, w ramach przygotowań do Akcji Burza w Okręgu Kraków, w oparciu o struktury Wojska Polskiego sprzed 1939 roku, został odtworzony 1 Pułk Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej. Zasięg działania 1 pspodh. AK, którego pierwszym dowódcą mjr Adam Stabrawa ps. „Borowy” obejmował teren Podhala i Gorców. Sztandar 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK jest eksponowany w Sali Tradycji KaOSG i stanowi ważny element dla odbywających się tutaj uroczystości, takich jak obchody rocznicowe czy ślubowania nowych funkcjonariuszy.
